Alçıpan Borazan Vida Ölçüleri
Matkap Uçlu ve Sivri Uçlu Vida Seçim Rehberi
Alçıpan asma tavan, bölme duvar ve giydirme duvar uygulamalarında karkas mukavemeti ve levha tutuculuğu doğrudan doğru bağlantı elemanının seçilmesine bağlıdır. Alçı levhaların galvanizli çelik profillere sabitlenmesinde kullanılan temel bağlantı elemanı ise borazan vida (alçıpan vidası)dır. Yanlış uç tipi (sivri veya matkap uçlu) veya hatalı vida boyu seçimi; profilde vida sıyrılmasına (yalama olması), levha kağıdının yırtılmasına ve zamanla duvar veya tavan birleşim derzlerinde çatlaklar oluşmasına yol açar.
1. Borazan Vida Nedir? Semantik Yapı ve Tasarım Özellikleri
Borazan vida; baş yapısı borazan kadehini (bugle head) andıran, çelik yüzey kaplamalı, alçı levha kağıdına zarar vermeden yüzeyle sıfırlanacak şekilde tasarlanmış özel bağlantı elemanıdır.
Borazan Vidanın Anatomik Özellikleri:
Borazan Baş (Bugle Head): Vidanın baş kısmı havşalı ve kavislidir. Vida çakıldığında alçıpanın dış yüzeyindeki karton kağıdı yırtmadan içeri gömülür ve derz dolgu alçısı için pürüzsüz bir zemin bırakır.
Siyah Fosfat / Çinko Kaplama: Korozyona (paslanmaya) ve alçı harcındaki neme karşı direnç sağlamak için vidalar genellikle siyah fosfat veya çinko ile kaplanır.
Yiv (Diş) Yapısı: Alçı göbeği ve galvaniz sacı sıkıca kavraması için hatve aralıkları özel tasarlanmıştır.
2. Uç Tipine Göre Borazan Vida Seçimi: Sivri Uçlu mu, Matkap Uçlu mu?
Borazan vidalarda en kritik karar, profili delecek olan uç tipinin belirlenmesidir. Bu seçim, doğrudan kullanılan galvaniz profilin sac (et) kalınlığına bağlıdır:
A. Sivri Uçlu Borazan Vida (Sharp Point)
Çalışma Prensibi: İnce galvaniz sacı delmeden önce delip delmediğini hissettirmeden delerek sacı içeri doğru formlayarak kavrar.
Sac Kalınlığı Limiti: 0.70 mm’ye kadar olan tüm standart Alçıpan Tavan (TC/TU) ve Duvar (DC/DU) profillerinde kullanılır.
Sektör Standardı: Standart $0.50\text{ mm} - 0.60\text{ mm}$ profillerde kesinlikle sivri uçlu vida kullanılmalıdır.
Mühendislik Uyarısı: $0.50\text{ mm}$ profile matkap uçlu vida atılırsa, matkap ucu ince sacı genişleterek deliği yalama yapar ve vidanın çekme mukavemeti %60 oranında düşer.
B. Matkap Uçlu Borazan Vida (Self-Drilling)
Çalışma Prensibi: Ucundaki mini matkap ucu sayesinde kalın çelik sacı önce deler, ardından diş açarak kilitlenir.
Sac Kalınlığı Limiti: 0.70 mm ile 2.20 mm arasındaki et kalınlığına sahip profillerde kullanılır.
Kullanım Alanı: Kapı/pencere kasalarında kullanılan $2.00\text{ mm}$’lik UA profillerinde, güçlendirilmiş kutu profillerde ve hafif çelik karkaslarda.
3. Borazan Vida Ölçüleri ve Boy Seçim Standartları
Borazan vidaların anma çapı standart olarak 3.5 mm’dir (Ağır işlerde 3.9 mm veya 4.2 mm tercih edilebilir). Vida boyu ise kaplanacak alçıpan kat sayısına göre belirlenir.
Altın Kural (Vida Boyu Hesabı):
Bir borazan vidanın boyu; "Kaplanan Toplam Alçıpan Kalınlığı + Profil Sac Kalınlığı + Minimum 10 mm Serbest Vidalama Payı" toplamına eşit veya büyük olmalıdır.
Standart Borazan Vida Ölçü Cetveli:
Vida Ölçüsü (Çap x Boy) | Uç Tipi | Kaplanan Kat Sayısı | Alçıpan Kalınlığı | Doğru Kullanım Alanı |
$3.5 \times 25\text{ mm}$ | Sivri / Matkap | Tek Kat | 9.5 mm 12.5mm | Standart duvar ve asma tavan (En yaygın) |
$3.5 \times 35\text{ mm}$ | Sivri / Matkap | Çift Kat (1. Kat) | 2-12.5 mm | Çift kat kaplamada 1. kat vidalama / $15\text{ mm}$ levha |
$3.5 \times 45\text{ mm}$ | Sivri / Matkap | Çift Kat (2. Kat) | 2-12.5 mm 15 mm | Çift kat kaplamada 2. katın profil karkasına sabitlenmesi |
$3.5 \times 55\text{ mm}$ | Sivri | Üç Kat | 3-12.5 mm | Özel yangın ve ses koruma duvarlarında 3. kat |
$3.9 \times 25\text{ mm}$ (Ağır İş) | Matkap Uçlu | Tek Kat | 12.5 mm/ 15mm | $2.00\text{ mm}$ kalınlığındaki UA profiline tek kat vidalama |
4. Uygulama Sahasından Teknik ve Mühendislik Esasları
Vidalama Aralıkları (Aks Kuralları):
Asma Tavanlarda: Vidalar profiller boyunca maximum 15 - 20 cm aralıklarla atılmalıdır.
Bölme Duvarlarda: Vidalar dikey DC profilleri boyunca maximum 25 - 30 cm aralıklarla atılmalıdır.
Çift Kat Kaplamada: 1. kat alçıpan vidalanırken mesafe 50 cm yapılabilir; ancak 2. kat kaplanırken vidalama aralığı duvarlarda 25 cm, tavanda 15 cm'ye düşürülmelidir.
Kenar Mesafesi Kuralı: Vidalar alçıpan levhanın kağıt kaplı uzun kenarlarına minimum 10 mm, kesik (açık alçılı) kısa kenarlarına ise minimum 15 mm mesafeden çakılmalıdır. Aksi halde levha kenarı patlar.
Vida Derinliği ve Tork Ayarı: Şantiyelerde derinlik ayarlı alçıpan vidalama matkapları kullanılmalıdır. Vida başı alçıpan kağıdının yüzeyiyle 0.5 - 1.0 mm kadar içeri gömülmeli, ancak dış kağıdı asla yırtmamalıdır. Kağıt yırtılırsa vidanın tutma kapasitesi %80 oranında kaybolur.
Dik Vidalama Açı Standartı: Vidalar profil yüzeyine tam 90 C dik açıyla çakılmalıdır. Eğik çakılan vidalar profil sacını tam kavramaz ve derz dolguda pürüz oluşturur.
Doğru Vida ile Güvenli İmalat
Alçıpan sistemlerinde uygulamanın başarısı, sadece profil veya levha kalitesiyle değil; bunları birbirine bağlayan borazan vidanın doğru seçilmesiyle mümkündür. Standard 0.50 - 0.60 mm profillerde 3.5- 2.5 mm Sivri Uçlu Borazan Vida; 2.00 mm kalınlığındaki UA profillerinde ise Matkap Uçlu Borazan Vida kullanmak teknik zorunluluktur.
hcalcipanprofil.com olarak; TS EN 14195 belgeli alçıpan profil karkas çözümlerimizin yanında, sistemlerinizin güvenliğini tamamlayan yüksek kaliteli bağlantı ve sabitleme elemanları rehberleriyle sektöre yön vermeye devam ediyoruz.