Alçıpan Profil Aralıkları Kaç cm Olmalıdır?

Teknik Standartlar, Aks Aralıkları ve Uygulama Esasları (2026 Rehberi)

Alçıpan asma tavan, bölme duvar ve giydirme duvar sistemlerinin statik güvenliği, uzun ömürlülüğü ve sarkma/çatlama yapmaması doğrudan doğru karkas kurulumuna bağlıdır. Bu sistemlerde en çok karıştırılan ve uygulamada hata yapılan konuların başında ise alçıpan profil aralıkları (aks aralıkları) gelir. Profil aralığının gereğinden geniş tutulması tavanlarda dalgalanmaya, duvarlarda esnemeye ve derz çatlaklarına yol açarken; gereksiz dar tutulması ise malzeme ve işçilik maliyetlerini artırır.

1. Tanım: Profil Aks Aralığı Nedir?

İnşaat dilinde ve teknik şartnamelerde "profil aralığı", iki profilin merkezden merkeze (ortadan ortaya) olan mesafesidir ve aks aralığı olarak adlandırılır. Profilin içten içe veya dıştan dışa mesafesi değil, vidalama merkezleri arasındaki mesafe hesaplamalara dahil edilir.

Alçıpan levhaların standart genişliği 120 cm (1200 mm) olduğu için, kullanılan tüm profil aks aralıkları 120’nin tam bölenleri olmak zorundadır. Bu sayede alçıpan levhaların dikey/yatay kenarları her zaman bir profilin tam ortasına denk gelir ve güvenli vidalama imkanı sağlar.

2. Alçıpan Bölme Duvarlarda Profil Aralıkları (DC Profil Aksı)

Bölme duvar sistemlerinde dikey taşıyıcı olarak kullanılan Duvar C (DC) profillerinin aks aralığı, duvarın yüksekliğine, üzerine gelecek kaplama yüküne ve kullanım amacına göre belirlenir.

A. Standart Uygulama: 60 cm Aks Aralığı

• Genel Standart: Kuru iç mekanlarda, standart oda bölmelerinde ve herhangi bir ekstra ağır kaplama yapılmayacak duvarlarda DC profil aks aralığı 60 cm’dir.

• Semantik Hap Bilgi: 120 cm genişliğindeki bir alçıpan levha, 60 cm aks aralığında toplam 3 adet dikey DC profile (sol kenar, orta, sağ kenar) denk gelir.
  

B. Yük Altındaki ve Islak Hacim Duvarları: 40 cm Aks Aralığı

Aşağıdaki koşullardan en az biri geçerliyse dikey DC profil aks aralığı kesinlikle 40 cm’ye düşürülmelidir:

• Seramik / Fayans Kaplama: Banyo, mutfak gibi duvar yüzeyine seramik yapıştırılacak alanlarda ekstra ağırlık oluşur. Profil aralığı 40 cm yapılarak duvarın rijitliği artırılır.

• Yüksek Duvarlar: Duvar yüksekliği 3.00 - 3.50 metreyi aştığında rüzgar ve esneme yüklerini karşılamak için akslar 40 cm’ye çekilir.

• Darbe Riskli Alanlar: Okul, hastane koridoru gibi insan trafiğinin ve darbe riskinin yüksek olduğu alanlar.

• Hap Bilgi: 40 cm aks aralığında 120 cm’lik bir levha toplam 4 adet dikey DC profile basar. Bu durum duvar esnemesini %50 oranında azaltır.
  

3. Alçıpan Asma Tavanlarda Profil Aralıkları (TC Profil Aksı)

Asma tavan karkaslarında yer çekimi etkisi doğrudan levha yüzeyine dik etki ettiği için profil aralıkları çok daha kritik bir mühendislik konusudur. Asma tavanlar genellikle Ana Taşıyıcı C Profil ve buna dik açıyla bağlanan Tali Taşıyıcı C Profil olmak üzere iki katmanlı kurgulanır.

A. Tali Taşıyıcı C Profil Aralıkları (Alçıpanın Vidalandığı Yön)

Alçıpan levhaların doğrudan vidalandığı tali C profillerinin aks aralığı:

• Tek Kat Alçıpan Kaplamada: Maximum 40 cm (Vidalama yönüne göre dik montajda maksimum 50 cm izin verilse de sahada güvenli standart 40 cm'dir).

• Çift Kat Alçıpan Kaplamada: Maximum 40 cm.

• Nem Dayanımlı / Ağır Tavanlarda: Maximum 30 cm - 40 cm.

• Mühendislik Detayı: Tali profil aralığı 50 cm’nin üzerine çıkarılırsa, zamanla nem ve sıcaklık farkıyla alçıpan levhalar bel verir (sarkma yapar) ve derz çatlakları oluşur.
  

B. Ana Taşıyıcı C Profil Aralıkları (Üst Katman)

Tali profillerin üstünde yer alan ve askı maşalarıyla betona/çeliğe bağlanan ana taşıyıcı C profillerinin aks aralığı:

• Standart Tavan Yükünde: 90 cm - 100 cm.

• Ağır Tavan / Yalıtımlı Tavanlarda: 75 cm - 80 cm.
  

C. Askı Çubuğu / Agraf Aralıkları

Ana taşıyıcı profili tavana sabitleyen askı çubuklarının tavan boyunca atılma aralığı:

• Aks Aralığı: 80 cm - 100 cm (Maksimum 100 cm geçilmemelidir).